Jaka Polska? To pytanie pierwszy głośno i stanowczo zadał Jan Olszewski w swoim exposé jako premier rządu RP. Adresatem był Naród, a także aspirujące do rządzenia środowiska polityczne. Tak sformułowane pytanie wskazało na najważniejsze wyzwania, przed którymi stanęła Polska i Polacy w chwili zrzucenia totalitarnych pęt. (Dariusz Grabowski) Przeciw komunistom Jan Olszewski urodził się 20 czerwca 1930 roku w Warszawie. Pochodził z rodziny kolejarskiej. W czasie niemieckiej okupacji, jeszcze jako dziecko, działał w Szarych Szeregach. W harcerskiej organizacji nosił pseudonim „Orlik”. Jako łącznik uczestniczył w powstaniu warszawskim, miał wtedy zaledwie 14 lat. Po II wojnie światowej ukończył…
O Katarzynie Jagiellonce. „Co Bóg złączył, człowiek niech nie rozdziela…”
W II połowie XVI wieku nad brzegami Morza Bałtyckiego powiało zmianami. Z mapy Europy znikało właśnie państwo Zakonu Kawalerów Mieczowych obecne od średniowiecza na terenach dzisiejszej Łotwy i Estonii. Rozpoczynał się pierwszy akt rozgrywki mocarstw o panowanie nad Bałtykiem. Do wojny szykowała się Rzeczpospolita, Szwecja i Moskwa. Nastał czas wielkiej polityki i… wielkiej miłości. Posłowie z północy W 1562 roku do Wilna przybyli z mroźnej Finlandii posłowie szwedzkiego królewicza Jana. Przybysze z północy upadli przed polskim królem Zygmuntem Augustem prosząc go o rękę jego siostry Katarzyny. W obliczu nadchodzącego starcia o Bałtyk mariaż królewskiej siostry ze…
Śmierć Lachom! 10 największych zbrodni przeciwko Polakom na Wschodzie w XX wieku
Polacy na Kresach Wschodnich byli obecni od stuleci. Przybywali tam budując cywilizacje, tworząc miasta, wsie, drogi. Przez wieki żyli na tych terenach sąsiadując z Ukraińcami, Białorusinami, Żydami, Niemcami i Litwinami. Tereny wschodnie od zawsze były miejscem niespokojnym. Dochodziło tam do wojen, rewolucji, powstań. Celem zewnętrznych najeźdźców czy wewnętrznych rozruchów nieraz padali zamieszkujący Kresy Wschodnie Polacy. Aż do XX wieku żadne z tych wydarzeń nie zagroziło istnieniu polskości na tych terenach. Wszystko zmieniło się wraz z bolszewicką rewolucją w Rosji oraz powstaniem totalitaryzmów komunistycznego i niemieckiego. Począwszy od 1917 roku Polacy stali się głównym celem dla wszystkich…
Za czarny chleb. Niemiecka zbrodnia w Paulinowie
Jesienią 1942 roku Niemcy rozpoczęli likwidację getta w mazowieckiej Sterdyni. Przebywało w nim około tysiąca osób żydowskiego pochodzenia. Wielu z nich udało się zbiec. Większość z uciekinierów pomoc i ratunek znalazła w domach mieszkańców okolicznych wsi. Wiedzieli o tym Niemcy. Rozpoczęło się polowanie na Żydów i… Polaków. Prowokator Z końcem roku 1942 do wsi Paulinów przybył mężczyzna. Twierdził, że jest Żydem i uciekł z transportu do Treblinki. Błagał o pomoc. Okoliczni mieszkańcy postanowili go ratować. Przybysz dołączył do Żydów, których już wcześniej ukrywali mieszkańcy wsi. W akcję pomocy włączyła się cała społeczność. Miejscowi rolnicy dostarczali żywność,…
Pomnik ofiar Wielkiego Głodu – Kijów, Ukraina
Szlaki polskiego imperium zaprowadziły mnie do Kijowa. Jednak nie o polskiej chwale będzie ten wpis, a o jednym z pomników, na który natrafiłem wędrując ulicami ukraińskiej stolicy. Pomniku mimo, że niewielkim i niepozornym, ale jakże przejmującym. Pomniku małej, chudej dziewczynki ściskającej w dłoniach pięć kłosów zbóż. Dziewczynki, która stała się symbolem wszystkich ofiar Wielkiego Głodu na Ukrainie. Wielki Głód Wielki Głód wybuchł na ziemiach Ukrainy w latach 1932-33. Był wynikiem zbrodniczej polityki Związku Radzieckiego, ze Stalinem na czele, prowadzącej do przymusowej kolektywizacji rolnictwa i bezwzględnie narzuconych chłopom, nieodpłatnych kontyngentów dostaw produktów rolnych. W latach 1921–1947, z powodu…
O Kolei Transandyjskiej Ernesta Malinowskiego
Dwa lata zajęła polskiemu inżynierowi Ernestowi Malinowskiemu praca nad planami kolei transandyjskiej. Jej trasa miała pokonać nie tylko tysiące metrów różnic wysokości, ale też wszystkie strefy klimatyczne od mroźnych gór po gorące pustynie. Peruwiański rząd przekazał je do oceny inżynierom brytyjskim. Odpowiedź była jednoznaczna, inwestycja jest niemożliwa. W międzyczasie w Peru wybuchła wojna z Hiszpanią. Do obrony niepodległości młodego państwa walnie przyczynił się Malinowski. Narodowemu bohaterowi z Callao nie można już było odmówić… Niezwyciężony inżynier Prace budowlane ruszyły w 1870 roku. 1 stycznia w Limie wmurowano kamień węgielny. Wkrótce w wysokie Andy ruszyło 10 tys. robotników…
Arcyksiążę w niewoli czyli bitwa pod Byczyną
W 1587 roku Rzeczpospolita Obojga Narodów stała się świadkiem trzeciej już w swych dziejach wolnej elekcji. Tak jak w poprzednich, do walki o polską koronę stanęli Habsburgowie. Wybór na króla Rzeczpospolitej kandydata z Wiednia postanowił zablokować jednak hetman i kanclerz w jednej osobie – Jan Zamoyski. To właśnie w wyniku poparcia potężnego kanclerza i starej królowej Anny Jagiellonki królem Polski obwołany został Zygmunt III Waza – syn Jana Wazy, króla Szwecji i Katarzyny Jagiellonki. Z takim obrotem sytuacji nie pogodził się Maksymilian III Habsburg, który w kilka dni później także został ogłoszony królem przez swoich polskich…
Kaukaska legenda. Narodziny Gruzji
Gruzja to kraj bajecznych krajobrazów, dobrych ludzi i wielkich przyjaciół Polaków. Odkryłem też fakt zadziwiający. Dzieje tego odległego państewka zdumiewająco często podobne są do losów Polski. Ale nie o historii dziś. Przed Wami legenda o narodzinach Gruzji… Najpiękniejszy zakątek Gdy Bóg dokonał już dzieła stworzenia postanowił podzielić świat między różne ludy. Wszystkie narody ustawiły się w kolejce. Każdy z nich chciał dostać jak najlepszy kawał ziemi. Kolejka była bardzo długa, bo przecież ludów na ziemi jest co niemiara. Wśród oczekujących zabrakło jednak jednej nacji. Byli to Gruzini. Ci znużeni oczekiwaniem zasiedli w cieniu drzew, otwarli beczułkę…
Murmańska epopeja Eugeniusza Małczewskiego i najpiękniejszy opis Niepodległej
Za nami rok rocznicowy, rok stulecia odzyskania niepodległości przez Polskę. Przez ostatni wiek wielu próbowało opisać te niezwykłe dni, nazwać je, wytłumaczyć. Jedni robili to lepiej, inni gorzej. Nigdy dotąd jednak nie spotkałem się z tak pięknym przedstawieniem tej dziejowej chwili jak we fragmencie opowiadania „Koń na wzgórzu” Eugeniusza Małczewskiego. Dziś chce przedstawić Wam ten niezwykły tekst i oczywiście jego autora – świadka i uczestnika odzyskanej Niepodległości. Od Podola po Murmańsk Eugeniusz Małczewski urodził się w 1895 roku na Podolu w okolicach Humania. Pochodził z rodziny ziemiańskiej. Jeszcze przed wybuchem rewolucji zaciągnął się do walki w…
Epoka Hetmanów czyli 10 najwybitniejszych hetmanów Rzeczpospolitej Obojga Narodów
Był rok 1605… Niemal jednocześnie los zubożył Rzeczpospolitą o dwóch wybitnych wodzów. Starość sprzątnęła z placu Zamoyskiego, śmierć zabrała Radziwiłła Pioruna. Wcale tego owe dzieje nie odczuły – w Koronie dzierżył buławę Stanisław Żółkiewski, na Litwie Jan Karol Chodkiewicz. Przyszłość wysypać jeszcze miała na stół wojenny całą przygarść talentów. Spróbujmy to sobie niektórymi tylko przykładami uzmysłowić. W chwili zmagań pod Białym Kamieniem [1604 rok] Stanisław Koniecpolski był dopiero chłopaczkiem, Stefan Czarniecki miał trzy lata… albo nie począł się jeszcze w łonie matki (pewności brak, bo jego metryki nie posiadamy). Na godzinę narodzin Jana Sobieskiego należało…